Gmina Chrześcijańska z Nowego Żmigrodu dba o zbiorową mogiłę Żydów w Hałbowie. Zakończył się kolejny etap renowacji [ZDJĘCIA]

Bogdan Hućko
Stowarzyszenie Gmina Chrześcijańska
Udostępnij:
Zakończyły się tegoroczne prace renowacyjne przy zbiorowej mogile Żydów w Hałbowie, zamordowanych 7 lipca 1942 roku przez Niemców. Miejscem kaźni opiekuje się Gmina Chrześcijańska im. Leona Karcińskiego w Nowym Żmigrodzie. Finanse wyłożył resort kultury.

W tym roku był to już trzeci etap odnawiania zbiorowego grobu Żydów w Hałbowie. Tegoroczne prace obejmowały m.in. renowację pomnika głównego oraz 4 macew, renowację pozostałych macew, usuwanie nawarstwień, konserwację oraz scalenie kolorystyczne bryły sarkofagu. Realizacja prac była możliwa dzięki dotacji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu uzyskanej z programu „Groby i cmentarze wojenne w kraju". Całkowity koszt prac wyniósł 20 360 złotych, z czego 20 tysięcy złotych stanowiło dofinansowanie MKDNiS w ramach Funduszu Promocji Kultury.

Opiekują się mogiłą

Od 2001 roku zbiorową mogiłą w Hałbowie opiekuje się Stowarzyszenie Gmina Chrześcijańska im. Leona Karcińskiego z Nowego Żmigrodu. W 2019 r. wykonano odwodnienie mogiły oraz wyprofilowano skarpę od strony zachodniej. Mogiła ma też nowe ogrodzenie.

- Dzięki wykonanym pracom, wody gruntowe i opadowe nie będą się przedostawały na teren mogiły. Wykonanie odwodnienia było najpilniejszą pracą do wykonania przed pracami konserwatorskimi i renowacją grobu

- podkreśla prezes Gminy Chrześcijańskiej Zdzisław Senczak.

W 2019 r. remont i konserwacja mogiły Żydów w Hałbowie była możliwa także dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z programu „Groby i cmentarze wojenne w kraju” oraz finansów własnych stowarzyszenia Gmina Chrześcijańska im. Leona Karcińskiego w Nowym Żmigrodzie. Miejscu spoczynku ofiar hitlerowskiego barbarzyństwa groziło nawet osunięcie wraz ze skarpą.

„Niema” macewa

[Prezes Stowarzyszenia Gmina Chrześcijańska jest zadowolony, że w tym roku udało się zakończyć trzeci etap renowacji - jak podkreśla - mimo skromnych możliwości finansowych.

- Poddano renowacji główny pomnik składający się z czterech macew z czerwonego piaskowca. Jego kolor wynika z zawartych związków żelaza. Usunięte zostały pęknięcia i odtworzono zniszczone litery inskrypcji w języku angielskim i hebrajskim. Pęknięcia zostały zabezpieczone specjalną masą mineralną. Całość scalono kolorystycznie

- opisuje wykonane prace Zdzisław Senczak.

- Szczególną uwagę zwróciliśmy na zabytkową macewę wykonaną w stylu aron ha-kodesz. Nie wiadomo przez kogo została umieszczona. Najprawdopodobniej po wojnie dla oznaczenia mogiły zamordowanych. Wykonana jest z lokalnego, gruboziarnistego piaskowca. Jej pochodzenie jest nieznane. Na jej kolumienkach odnowiono polichromię. Znamienne jest to, że nie posiada żadnej inskrypcji. Nazwaliśmy ją „niemą” i symbolicznie poświęcona jest wszystkim pomordowanym Żydom, których nazwisk już nigdy nie poznamy

- podkreśla prezes Gminy Chrześcijańskiej.

W zbiorowej mogile w Hałbowie znajdują się szczątki nie tylko żmigrodzkich Żydów, bo do getta w Nowym Żmigrodzie przywożeni byli także z innych miejscowości i miast, m.in. z Łodzi.
Stowarzyszenie wykonało z własnych pieniędzy także ławkę w pobliżu mogiły.
W planach mają ustawienie w tym miejscu tablicy informacyjnej, bowiem przebiegają tamtędy szlaki turystyczne - czerwony i żółty. Wiele osób wędrujących w Beskidzie Niskim pytało podczas prac renowacyjnych co to za mogiła.

Zdzisław Senczak jest wdzięczny i dziękuje za okazaną pomoc przede wszystkim Ministerstwu Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, Magurskiemu Parkowi Narodowemu, na terenie którego znajduje się mogiła, za życzliwość, zrozumienie i przychylność oraz firmie konserwatorskiej Kons-Art z Trzciany (powiat bocheński) za wykonane prace. Nie zapomina o swoich kolegach ze stowarzyszenia, zaangażowanych, pomoc, dbałość o to miejsce, robienie bieżących porządków wokół grobu. Prace w Hałbowie są trudne z wielu względów, m.in. na położenie w lesie. Firma wykonująca renowacje musi używać np. agregatu prądotwórczego.

To nie koniec prac

To nie koniec prac w Hałbowie. W 2022 roku zamierzają odnowić chodnik wokół mogiły, ułożyć kostkę, wymienić krawężniki oraz poddać renowacji ogrodzenie, na którym pojawiły się rdzawe plamy. W planach mają także naprawę leśnej drogi dojazdowej, wysypać ją tłuczniem z kamieniołomu w Lipowicy.

- Hałbów jest miejscem szczególnym. Pomordowani byli żmigrodzianami, żyli i mieszkali razem z naszymi dziadkami i rodzicami. To miejsce wymaga szczególnej troski. Zostało uświęcone krwią niewinnych ludzi, tylko dlatego, że byli Żydami

- podkreśla Zdzisław Senczak.

Stowarzyszenie Gmina Chrześcijańska było też fundatorem tablicy pamiątkowej w 70. rocznicę mordu Żydów. Znajduje się ona na ścianie jednego z budynków dawnego getta żmigrodzkiego. Zawiera m.in. w trzech językach: polskim, hebrajskim i angielskim - słowa z Księgi Jeremiasza Starego Testamentu: „Bym mógł dniem i nocą opłakiwać zabitych córy mojego ludu”.

W Puszczy Białowieskiej utonęło 21 żubrów

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

n
niepolak1
i po co dbają ?

żydzi na odbudowę naszego kraju grosza nie przysłali z ameryki. A my im jeszcze oddajemy szacunek a oni nas chcą z całym krajem przejąć a nas wymordować !

Trzeba nie znać panowie historii żydowstwa w Polsce aby im tak dobrze robić.
Dodaj ogłoszenie